काठमाडौं । काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित पनौती नगरपालिका नेपालको सांस्कृतिक, ऐतिहासिक र धार्मिक दृष्टिले विशेष महत्व बोकेको नगर हो। “मन्दिरहरूको शहर” भनेर चिनिने यहाँका पुराना मन्दिर, पोखरी र पाटी–पौवा आज पनि मौलिक सम्पदाका रूपमा रहेका छन्। विशेषगरी इन्द्रेश्वर महादेव मन्दिर नेपालको पुरानो र अनौठो वास्तुकलायुक्त सम्पदामध्ये एक मानिन्छ। हरेक १२ वर्षमा लाग्ने पनौती मकर मेलाले नगरलाई धार्मिक आस्था र पर्यटनको केन्द्र बनाएको छ।
तीन खोलाहरू—रोशी, पनौती र लहानको संगममा बसेको यो नगर भौगोलिक दृष्टिले पनि विशिष्ट मानिन्छ। वरिपरि हरियाली डाँडाकाँडा र ऐतिहासिक नेवारी बस्तीले पनौतीलाई अझ आकर्षक बनाएको छ। यहाँका जात्रा, पर्व, भेषभूषा र खानपानले स्थानीय संस्कृतिको जीवन्तता देखाउँछन्।
शिक्षा, पर्यटन र कृषि पनौती नगरपालिकाका प्रमुख आधार हुन्। विद्यालयदेखि कलेजसम्मका शैक्षिक संस्था, तरकारी तथा फलफूल उत्पादन र पर्यटन पूर्वाधार विस्तार नगरको विकासका महत्वपूर्ण पक्ष बनेका छन्। हालका वर्षमा सडक, खानेपानी, सरसफाइ र डिजिटल सेवामा पनि उल्लेखनीय प्रगति भएको छ।
विशेषज्ञहरूको भनाइमा, ऐतिहासिक सम्पदा संरक्षण र पर्यटन प्रवर्द्धनमार्फत पनौतीलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउन सकिन्छ। कृषि उत्पादन र स्थानीय जनसहभागिताले आर्थिक समृद्धि दिलाउन सक्ने भएकाले यो नगरपालिका परम्परा र आधुनिकताको मिलनबिन्दु बनेको छ।
