काठमाडौं। सनातन हिन्दु धर्मअनुसार धार्मिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने श्री स्वस्थानी व्रत कथा आजबाट सुरु भएको छ। पौष शुक्ल पूर्णिमाका दिनबाट सुरु हुने यो व्रत माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म एक महिनासम्म चल्ने गर्दछ।
आजदेखि माघ महात्म्यअन्तर्गत श्री स्वस्थानी व्रत कथाका ३१ अध्यायहरू पाठ गरिन्छ। हिन्दु धर्मावलम्बीहरूले चोखो रही घर–घरमा श्रद्धापूर्वक स्वस्थानी कथा वाचन गर्ने परम्परा रहेको छ। महिला–पुरुष दुवैले समान रूपमा यो व्रत बस्ने र कथा श्रवण गर्ने गर्छन्।
स्वस्थानी माताप्रति आस्था राख्ने श्रद्धालुहरूले महिनाभर व्रत लिने गर्दछन्। व्रतका क्रममा एक छाक चोखो भोजन तथा अर्को छाक कन्दमूल वा फलफूल सेवन गर्ने चलन छ। व्रत सुरु भएसँगै धेरै परिवारले माछा–मासु परित्याग गरी शाकाहारी जीवन अपनाउने गरेका छन्।
यस अवसरमा व्रतालुहरू विशेषगरी काठमाडौंको साँखुस्थित शाली नदीमा स्नान तथा तीर्थयात्राका लागि जाने गर्दछन्। माघ महिनाभर शाली नदी क्षेत्रमा भक्तजनहरूको उल्लेख्य भीड लाग्ने गर्दछ।
श्री स्वस्थानी व्रत कथा ‘यं ब्रह्मा वरुणेन्द्र रुद्रमरूतः’ मन्त्रबाट सुरु भई अन्त्यमा ‘उपनयतु मङ्गलम्’ मन्त्रसहित समापन हुने धार्मिक मान्यता छ।
