काठमाडौं । नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) हाल २८००वरिपरि पुगेको अवस्था केवल संख्यात्मक उपलब्धि मात्र होइन, बजारको मनोविज्ञान, तरलता र भविष्यप्रतिको विश्वासको संकेत पनि हो।
२०२१ मा करिब ३२०० को ऐतिहासिक उच्च बिन्दु छोएपछि नेप्से १८०० को तहसम्म झरेको थियो। त्यसपछि सुरु भएको पुनरुत्थानले अहिलेको स्तरमा ल्याएको छ, जसले लगानीकर्ताबीच पुनः उत्साह सिर्जना गरेको छ। तर, यो उत्साह कति टिकाउ छ भन्ने प्रश्न अझै खुला छ।
हालको अवस्थालाई विश्लेषण गर्दा नेप्से अझै आफ्नो उच्च बिन्दुभन्दा करिब १३–१५ प्रतिशत तल रहेको छ। यसले बजार पूर्ण रूपमा महँगो भइसकेको छैन भन्ने देखाउँछ। प्राविधिक रूपमा “हायर हाई” र “हायर लो” को संरचना देखिनु सकारात्मक संकेत हो, जसले क्रमिक रूपमा बुल ट्रेन्ड निर्माण हुँदै गएको जनाउँछ। तर २८००–३००० को क्षेत्र बलियो प्रतिरोधका रूपमा उभिएको छ। यदि बजारले यो स्तर पार गर्न सकेन भने फेरि २५०० तिर करेक्सन सम्भव छ।
अब यो अवस्थालाई अझ गहिरो रूपमा बुझ्न भारतको उदाहरण महत्वपूर्ण हुन्छ। भारतमा सन् २०१४ मा नरेन्द्र मोदी सत्तामा आएपछि NIFTY 50 मा दीर्घकालीन बुल रन सुरु भएको देखिन्छ। २०१३ मा करिब ५३०० को आसपास रहेको निफ्टी ५० सूचकाङ्क २०२६ सम्म आइपुग्दा २२,००० भन्दा माथि पुगेको छ। यो केवल राजनीतिक परिवर्तनको परिणाम मात्र होइन, नीति, संरचनागत सुधार र संस्थागत विश्वासको संयोजन हो।
मोदीको उदयसँगै भारतमा “पोलिसी स्टेबिलिटी” र “प्रो-बिजनेस एनभाइरोन्मेन्ट” को सन्देश गएको थियो। नोटबन्दी, जीएसटी जस्ता कदमहरूले छोटो अवधिमा झट्का दिए पनि दीर्घकालीन रूपमा अर्थतन्त्रलाई औपचारिक बनायो। सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा के थियो भने नीतिगत निरन्तरता र कार्यान्वयन। यसले विदेशी तथा स्वदेशी लगानीकर्ताको विश्वास बढायो, जसले बजारलाई टिकाउ वृद्धि तर्फ डोर्यायो।
नेपालको सन्दर्भमा अहिले बालेन शाह जस्ता नयाँ नेतृत्वको उदयलाई धेरैले आशा र परिवर्तनको संकेतको रूपमा हेरेका छन्। बालेन शाहको उदय परम्परागत राजनीतिक संरचनाभन्दा बाहिरको नेतृत्वको प्रतिनिधित्व हो, जसले सुशासन, पारदर्शिता र कार्यक्षमताको अपेक्षा बढाएको छ। तर यहाँ महत्वपूर्ण प्रश्न उठ्छ के यस्तो नेतृत्वले बजारमा पनि भारतजस्तै दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छरु
यथार्थमा, नेपालको बजार संरचना भारतभन्दा धेरै फरक छ। यहाँको नेप्से अझै पनि बैंकिङ क्षेत्रमा अत्यधिक निर्भर छ, संस्थागत लगानी कमजोर छ, र नीति कार्यान्वयनमा निरन्तरता अभाव छ। त्यसैले केवल नेतृत्व परिवर्तनले मात्र बजारमा स्थायी बुल रन ल्याउने सम्भावना सीमित हुन्छ। यदि बालेन जस्ता नेतृत्वले नीति सुधार, पारदर्शिता र आर्थिक गतिविधिमा सुधार ल्याउन सके भने मात्र बजारमा दीर्घकालीन प्रभाव देखिन सक्छ।
अहिलेको नेप्से २८००वरिपरि को स्तरलाई “ट्रान्जिसन जोन” भन्न सकिन्छ जहाँ बजार न पूर्ण रूपमा बुल छ, न बेयर। यो चरणमा “स्मार्ट मनी” सक्रिय हुन्छ, जसले चयनात्मक रूपमा लगानी गर्छ। खुद्रा लगानीकर्ताले भने भावनात्मक निर्णय लिन सक्ने जोखिम उच्च हुन्छ। यसैले अहिलेको बजारमा धैर्य, विश्लेषण र जोखिम व्यवस्थापन अत्यन्त आवश्यक छ।
भारतीय बजारले देखाएको सबैभन्दा ठूलो पाठ के हो भने “नीति, विश्वास,पूँजी, दीर्घकालीन वृद्धि।” नेपालमा पनि यदि यस्ता तत्वहरू क्रमशः विकास भए भने नेप्सेले नयाँ उचाइ छुने सम्भावना अवश्य छ। तर यदि बजार पुनः केवल तरलता र हल्लामा आधारित भयो भने २०२१ जस्तै बबल र क्र्यासको चक्र दोहोरिन सक्छ।
अन्ततः, नेप्से २८००वरिपरि उभिँदा हामी आशावादी हुन सक्छौं, तर अन्धो उत्साहमा होइन। भारतको अनुभवले देखाएको छ कि बजारको दिगो वृद्धि केवल नेतृत्व परिवर्तनले होइन, त्यससँग जोडिएको नीति र संरचनात्मक सुधारले निर्धारण गर्छ। नेपालमा पनि यदि नयाँ नेतृत्वले वास्तविक सुधार ल्याउन सके भने, आजको २८०० भोलिको ३२०० पार गर्ने केवल सुरुवात मात्र हुन सक्छ।
